نکات کلیدی مقاله:
· ترک سیگار باید بخش جداییناپذیر از مدیریت دیابت نوع ۲ باشد، نه یک توصیه عمومی برای سبک زندگی.
· غربالگری روتین سیگار در هر ویزیت؛ گنجاندن وضعیت استعمال سیگار در ارزیابی خطر دیابت.
· وارنیکلین (Varenicline)، اولین خط درمان دارویی برای ترک سیگار در دیابت نوع ۲؛ در صورت عدم دسترسی، از جایگزینهای نیکوتین (NRT) یا بوپروپیون استفاده شود.
· پایش زودهنگام گلوکز، فشار خون، وزن و عوارض جانبی؛ پیشبینی تغییرات متابولیک گذرا پس از ترک.
· دود دخانیات و ترک سیگار میتوانند سطوح داروها را تغییر دهند؛ داروهای پیوگلیتازون، SGLT2ها، متفورمین و لیناگلیپتین بررسی و دوز آنها تنظیم گردد.
۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ - یک بیانیهی اجماع بینالمللی جدید که رهنمودهای مبتنی بر شواهد را برای ترک سیگار در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ (T2D) ارائه میدهد، توسط یک پنل بینالمللی چندرشتهای به نام «گروه کاری DiaSmokeFree» منتشر شد.
دکتر ریکاردو پولوزا، یکی از نویسندگان این بیانیه و استاد پزشکی داخلی دانشگاه کاتانیا در ایتالیا، گفت: «پیام اصلی این است که ترک سیگار باید به عنوان بخشی جداییناپذیر از مدیریت دیابت در نظر گرفته شود، نه صرفاً به عنوان یک توصیه عمومی برای سبک زندگی.»
او افزود: «شواهد نشان میدهد که این موضوع در مراقبتهای دیابت کمتر از حد لازم مورد توجه قرار میگیرد. پزشکان بهطور قابل درکی بر گلوکز، فشار خون، لیپیدها (چربی خون) و داروها تمرکز میکنند، در حالی که ممکن است به موضوع سیگار تنها توصیههایی کوتاه و عمدتاً بیاثر ارائه شود.»
وی گفت: «سیگار یکی از مهمترین عوامل خطر اصلاحپذیر در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ است؛ با این حال، هنگام بررسی رهنمودهای موجود دریافتیم که سازمانهای اصلی دیابت عموماً توصیههای خود را به پیشنهادهای کوتاهی برای سیگار نکشیدن محدود کردهاند، بدون اینکه مسیر اختصاصی و کاربردی برای درمان دارویی، حمایتهای رفتاری، پیشگیری از عود، پایش متابولیک پس از ترک و تداخلات دارویی-سیگار ارائه دهند.»
نگاهی جامع به سیگار و دیابت
این دستورالعمل به اپیدمیولوژی استعمال سیگار، شواهد مربوط به سیگار به عنوان عامل خطر دیابت نوع ۲، اثرات سیگار بر افراد مبتلا به دیابت، مداخلات ترک سیگار (از جمله استراتژیهای نوظهور مانند داروهای GLP-1و سیگارهای الکترونیکی)، موانع ترک سیگار در دیابت نوع ۲ و نگرانیهای سلامتی خاص هنگام ترک (مانند افزایش وزن) میپردازد.
در این رهنمودها پیشنهاد شده است که متخصصان سلامت باید در هر فرصتی به طور روتین درباره عادات سیگار سوال کنند و ابزارهای ارزیابی خطر دیابت باید شامل وضعیت استعمال سیگار نیز باشند. برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ که سیگاری هستند، ترک سیگار یک مداخله حیاتی برای پیشگیری از عوارض عروقی بزرگ (Macrovascular) محسوب میشود.
توصیه ها شامل موارد زیر است:
· در صورت دسترسی، وارنیکلین را به عنوان اولین خط درمان دارویی برای کمک به ترک سیگار در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ ارائه دهید.
· در صورت عدم دسترسی یا منع مصرف وارنیکلین، از درمانهای جایگزین نیکوتین (NRT)یا بوپروپیون استفاده کنید (با توجه به اینکه شواهد در این مورد با قطعیت متوسط است و نیاز به تحقیقات بیشتر دارد).
· مداخلات غیردارویی(مانند مشاوره رفتاری و حمایتهای انگیزشی) را به بیماران، بهویژه کسانی که هنوز آماده ترک نیستند یا قصد ترک دارند، ارائه دهید.
· بیماران را برای تغییرات متابولیک گذرا آماده کرده و پایش زودهنگام گلوکز، فشار خون، وزن و عوارض جانبی را تنظیم کنید.
· تداخلات دارو-سیگاررا پیشبینی کرده و دوز داروهای درگیر را برای کاهش خطر هیپوگلیسمی و سایر عوارض، تنظیم کنید. بهطور خاص:
- مواد شیمیایی موجود در دود سیگار، تجزیه برخی داروها در کبد را تسریع میکنند، از جمله پیوگلیتازون، داپاگلیفلوزین و کاناگلیفلوزین. با ترک سیگار، ممکن است نیاز به کاهش دوز این داروها باشد.
- مصرف همزمان بوپروپیون یا نیکوتین با متفورمین یا لیناگلیپتین میتواند دفع کلیوی را کاهش و غلظت پلاسمایی آنها را افزایش دهد؛ بنابراین دوز این داروهای کاهنده گلوکز نیز ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد.
· در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که سیگار را ترک میکنند، باید وزن بدن پایش شده و مدیریت فعال چاقی همراه با آن انجام شود.
· کنترل گلیسمی (قند خون)باید به دقت پایش شود و داروهای کاهنده گلوکز در سیگاریهایی که ترک کردهاند، مجدداً بررسی شوند.
· مسیرهای ترک سیگار را در ساختارهای موجود مراقبت از دیابت (از جمله ارجاع خودکار و هماهنگیهای چندرشتهای) ادغام کنید.
«یک عامل خطر اصلاحپذیرِ حیاتی»
دکتر رابرت گابی، از اساتید پزشکی هاروارد، گفت: این سند «مروری بسیار خوب بر روشهای مختلفی است که سیگار در آنها برای افراد مبتلا به دیابت به شدت آسیبزا است.»
او خاطرنشان کرد که جدیدترین بخش اطلاعاتی که احتمالاً کمتر به آن توجه شده، بخش مربوط به تداخلات دارو-سیگار است. اگرچه مشخص نیست اهمیت بالینی این تداخلات در نیاز به تنظیم دوز دارو چقدر است، اما آگاهی از آنها ضروری است.
دکتر تیموتی جی. لیونز نیز ضمن تایید نیاز مبرم به این سند، معتقد بود که متن بسیار طولانی و سنگین است و برای کاربردی بودن نیاز به بازنویسی به شکلی مختصر و خوانا دارد. با این حال، دکتر گابی تأکید کرد که این گزارش یادآوری میکند که نبرد برای کاهش تعداد سیگاریهای مبتلا به دیابت، همچنان امری فوری و قابل مدیریت است. او در پایان گفت: «با توجه به خطر بالای بیماریهای قلبی-عروقی، سیگار همچنان یک عامل خطر اصلاحپذیر بسیار مهم است.»
منبع:
https://www.medscape.com/viewarticle/new-guidance-addresses-diabetes-and-smoking-cessation-2026a1000xt6?src=